Afyon İş Hukuku

Dostluk (Özet) : Dostluk, her şeyden önce bir düzen demektir. Ama hukukun öngördüğü düzen, çalışarak gerçekleneşelendiren bir düzen değildir. Dostluk, maşer zarfında insanoğluın sahi nite davrandıklarını değil, nite davranmaları gerektiğini gösterir. Dostluk, namına uyulmak ve uygulanmak dâhilin vardır. Doğruluk değeri dolayısıyla, insanoğlu arası ilişkileri bir düzene salmak, içtimai yaşamın gerçekleşmesini uydurmak lüzum. İnsanlara, “Bana uy; Beni gerçekleştir” buyruğu ile seslenir. Dostluk düzeni, doğduğu andan itibaren ferdin alınsına onaylama edilmesi ve uyulması müstelzim, pekâlâ düz kurallar olarak çıkar. İnsan, özgür bir varlıktır ve iradesini hukukun buyrukları doğrultusunda kullanabileceği kabil, onlara aykırı bir yönde de kullanabilir. Bu nedenle maşer zarfında insanoğluın ekonomi ve davranışlarının dostluk kurallarına uymaması, her dönem mümkündür. “İşte dostluk, âdem davranışlarını değerlendiren, çıkar çatışmalarına çözüm getiren kurallardan, normlardan meydana gelen bir düzenek, bir bütündür.” İnsan-âdem, âdem-doğa ilişkilerinin insanlığın kuma çıkarı ve huzuru dâhilin evrensel ilkelerle güvence altına hileınmasıdır. Dostluk, adamlık seviyesi dâhilin göstergedir. Hukukun temeli, kaynağı üzerine birgeniş düşün ortaya atılmıştır. Bunlar kaynağı: tanrı, derslik çıkarları, maşer sözleşmesi, doğa ve insanoğlu olarak tamlayan fikirlerdir. Dostluk Nedir Dostluk, toplumun genel menfaatini veya fertlerin ve toplumun kuma iyiliğini uydurmak için konulan ve kamu gücüyle desteklenen kaide, hak ve seçimın bütünüdür. Daha geniş bir tanımıyla dostluk, adalete yönelmiş içtimai evetşfakat düzenidir. Dostluk Söz Medlulı Dostluk kelimesi Arabi “hak” kökünden hasılat ve hak kelimesinin çoğyüce olarak bilinmektedir (galat-ı meşhur). Arapçda “hak” kelimesinin çoğyüce “ilenme’kak”tır. Türk Yürek Kurumu’na nazaran dostluk kelimesi, “Toplumu düzenleyen ve devletin yaptırım gücünü belirleyen yasaların bütünüdür”. Bunun haricinde hukukun “haklar” mazmunı da vardır. Mecazi anlamda ise, ahbaplık, hukuk mazmunında da kullanılır. Uygulayım Medlulı Dostluk dönemden döneme değiştiği dâhilin hala doyurucu bir tanım dokumalamamıştır. Kant “Dostlukçular hala hukukun tanımını aramaktadırlar” der. Hasetmüzde en çok onaylama edilen tanımı ise: “Belli bir zamanda belli bir toplumdaki ilişkileri düzenleyen ve uyulması büyüklük zoruna (müeyyide) ilişkilanmış kurallar bütünüdür.” Bilimsel bir disiplin olarak dostluk, kendi zarfında omurga olarak ikiye ayrılır. Genel olarak hukukun zevat arası ilişkileri konu düz kısmına Özel Dostluk, zevat ile büyüklük veya devleti oluşturan kurumlar arası ilişkileri düzenleyen kısmına ise Hep Hukuku adı verilir. Bu ayırım roma hukukundan kalma bir ayrımdır (ius privatum-ius publicum). Uygar Dostluk, Kâr Hukuku ve Devletler Özel Hukuku özel hukukun, buna cevap Kanunuesasi Hukuku, Ukubet Hukuku ve İdare Hukuku kamu hukukunun temellıca alt dallarıdır. Dostluk Kuralları ve Özellikleri Hukuku özge toplumu regülatör kurallar olan örf ve adetler, gelenekler ve dinlerden ayıran özellik büyüklük aracılığıyla güvenceye hileınmış ve cebri yaptırımlara sahip olmasıdır. Dostluk kuralları âdem davranışlarını düzenler ve bulunmuş olduğu toplumun kadir hükümlarını taşır. Soyutluk ve genellik özelliği yardımıyla benzer nitelikteki bilcümle durumlarda uygulanması esenlanır. Yaptırım (Müeyyide) Dostluk düzında yaptırım kamu gücü ile uygulanır. Hukuka uymayı zorlama, uymayanları cezalandırma ve uyulmadığı durumlardaki zararları en aza indirmek dâhilin kullanılır. Dostluk düzenini esenlamayı ve korumayı fakatçlayan yaptırımlar gene dostluk düzeninin öngördüğü şekilde adına getirilir. Maddi ve tinsel yaptırımlar olarak ikiye ayrılır. Maddi yaptırımlar hukuka aykırı durumlarda uygulanırken tinsel yaptırımlar bu durumları karışmak dâhilin kullanılır. Ukubet hukukunda ölüm, mahpus ve tıngır cezaları; temel hukukunda siyasetten men, vurgun yama; mevhibe hukukunda mevhibe ve gümrüksüzçılık cezaları kabil başka dostluk dallarında başka yaptırımlar vardır. Hukukun Dayanağı Hukukun dayanağı ile ait çeşitli dönemlerde kuramlar üretilmiştir. Bunları sıralamamız gerekirse; dimaği bir irade olarak gören kuramlar, irade dışı olarak gören kuramlar ve pozitivist kuramlar. Bu kuramların kimilar felsefik değil ortaya konduğu devrin problemlerını çözmek veya siyasi fikirleri dostluk biliminde dile getirme ihtiyacından ortaya çıkmıştır. İdesi ve ideali hak olan dostluk, genel olarak şu şekilde tanımlanabilir: “Dostluk, adalete yönelmiş içtimai bir evetşfakat düzenidir.” Bu tanımdan, hukukun üç ayrı fonksiyonu adına getirdiğini görmekteyiz. Bu fonksiyonlar düzen, kılgın yarar ve adalettir. Hukukun Toplumdaki Fonksiyonları 1. Düzen Fonksiyonu Hukukun bu fonksiyonu ile anlatılmak maksut, hukukun içtimai yaşamı düzenleyip insanoğluın pasış ve güvenlik zarfında bir arada evetşamalarını esenlamaktır. 2. Pratik Yarar (Sosyal İhtiyaçların Karşıtlanması) Hukukun kılgın amacını, içtimai gerçeklik belirler. Dostluk bu fonksiyonu ile maşer zarfında canlı insanoğluın, birbirleri ile ihdas etmek zorunda oldukları ilişkilerini ve biyolojik, ruhsal bir varlık olarak insanoğlunun dokumasından meydana gelen ihtiyaçlarını alınlamaya çhileışır. Dostluk bu fonksiyonu ile tevellüt, muta nikâhı, ölüm vb. önemli biyolojik vakaları da çeşitli hükümlerle düzenler. Hiçbir dostluk düzeni yaşamın omurga gerçeklerini görmezden gelemez. Dostluk düzeni, insanoğlunun katıksız dokumasına ve bundan müterakki gelen ihtiyaçlarına şık başlamak zorundadır. Dostluk önemli ölçüde, ekonomik gerçeklere de sadıkdır; ekonomik yoksulluklara uymalı ve onları alınlamalıdır. 3. Doğruluk Dostluk bu fonksiyonu ile belli bir düzenleme altına aldığı toplumsal ihtiyaçları, özü salt bir muadelet düşüncesi olan hak ölçüsüne vurarak başlıca kimliğini kulaklıır. Hukukun idesi ve ideali adalettir. En kısa tanımıyla hak, “bir muadelet düşüncesi”dir. “Doğruluk, nesnel (objektif) ve öznel (sübjektif) başlamak üzere iki başka anlamda kullanılır. Doğruluk gerçekte ahlâki bir kavramdır; Bu kapsamda, erdem, fazilet mazmunında ferdî bir özelliği deyimler. Kişi her dönem haklı olana yönelir, her insana kendine düşeni tesviye etmek uğrunda kalıcı ve değhizmetmez bir çaba gösterir. İşte bu ekonomi ve çabayı gösteren hak, özne (süje) ile ait oluşundan ötürü öznel (sübjektif) hak olarak nitelenir. Bir erdem olan öznel adaletin haricinde ve ondan önce nesnel (objektif) bir hak nosyonı vardır. Nesnel hak, kişinin bir özelliğini değil, kişilerin somut durumlarda gerçekleştireceği ilişki biçiminin bir özelliğini deyimler. İşte dostluk düzında hukuki kadir olarak güfte konusu olan hak de, bu nesnel anlamda adalettir. Çünkü dostluk, insanoğlu arası ilişkileri biçimlendiren, onlara görünür ve idraklanabilir bir düzen veren, bu amaca yönelen normlar bütünüdür.” Toplum dâhilindeki davranış ve ilişkilerin değerlendirilmelerini dâhilermiş kurallar bilcümleü olarak dostluk, bu değerlendirmelerde hak ölçüsünü kullandığı ve yönetmek durumunda bulunduğuna nazaran, adaletin sonunda, hukukun da bir değerlendirilme ölçüsü olacağı doğaldır. Dostluk normlarında hak acaba ne ölçüde yansıtılmıştır ? Mevcut dostluk ne denli adaletlidir ? İşte burada yasa üstü hak nosyonı ortaya çıkmaktadır. Bu, bütün dostluk sistemine ve sistemlerine hükümran kâin, nesnel ve salt bir kadir niteliğindeki adalettir. Dostluk bir maşer düzenini dâhilerir. Hukukun varlık nedeni de adalettir; lazım bulunan düzeni sıyanet etmek, gerekse onu değhizmettirmeyi meşrulaştırmak dâhilin her dönem adalete temelvurulur. Nesnel ve yasa üstü hak hukukta alınmıza kurulu dostluk düzenlerinin birincil örneği, olması müstelzim dostluk mazmunında dostluk idesi olarak çıkar. Bu niteliği ile hak, bulunan dostluk düzenlerinin namına şık olup olmadığı açısından bir kadir ve yorum ölçüsü evet. Gene bu özelliği ile hak, aynı zamanda hukukun idealidir. Hukukun sahileştirmek amacını güttüğü şey adalettir. Birbirleri ile yararlı ve zararlı alınlıklı ilişkilerde kâin bu üç fonksiyon abra zarfında olduklarında, adil bir dostluk düzeninin gerçekleşmesi esenlanır. Normal olarak bütün dostluk normları bu üç fonksiyonu da kapsar. Sonuç olarak dostluk, hem adaleti gerçekleştirecek, hem içtimai evetşfakat uyacak, hem de bu içtimai yaşamın pasış zarfında sürebilmesi dâhilin bir düzen görünümünü esenlamaya çhileışacaktır.

https://www.arabacihukuk.com/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.